Książeczka sanepidowska dla fryzjera

Czy fryzjer musi mieć książeczkę sanepidowską? Pytanie pada przy każdym pierwszym pracowniku i przy każdym kandydacie z doświadczeniem z innego salonu. Odpowiedź ma dwie części. Dokumentu o nazwie "książeczka sanepidowska" już nie ma. Jest za to orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych, a jego zakres wobec fryzjerów ustawa określa ogólnie, bez wymieniania zawodu. Ten tekst pokazuje, co wiemy z przepisów, czego nie udało nam się ustalić i jak to poukładać w salonie. Pierwsze dokumenty pracownika opisujemy też w artykule o dokumentach przy pierwszym pracowniku.

Najważniejsze w skrócie

• "Książeczka" to nazwa potoczna. Ustawa z 2008 r. mówi o orzeczeniu lekarskim o zdolności do prac, przy których można przenieść zakażenie, albo o przeciwwskazaniach (art. 7 ust. 2).
• Ustawa nie wymienia fryzjerów z nazwy. Obejmuje osoby wykonujące prace, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia (art. 6 ust. 1 pkt 5). Wykazu takich prac nie znaleźliśmy w obowiązujących przepisach wykonawczych.
• Stacje sanitarne traktują fryzjerów jako objętych obowiązkiem. Tak pisze m.in. stacja w Iławie. To wskazówka stacji, nie akt prawny.
• Za badania pracownika płaci pracodawca lub zlecający prace (art. 8 ust. 4). Kandydat, który idzie sam, płaci sam (art. 8 ust. 4a).
• Badania z medycyny pracy to osobna ścieżka. Wynikają z Kodeksu pracy i nie zastępują orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego.

Czy fryzjer musi mieć książeczkę sanepidowską

Zacznijmy od tego, co jest w ustawie. Obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym podlegają osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, a które nie mają aktualnego orzeczenia lekarskiego (art. 6 ust. 1 pkt 5). Które to prace, miało określić rozporządzenie Ministra Zdrowia na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 5. W bazie ELI Sejmu znaleźliśmy wcześniejsze wykazy prac (z 2003 i 2006 r.), ale są nieobowiązujące, a rozporządzenie z 2006 r. utraciło moc 2 stycznia 2012 r. Obowiązującego wykazu nie znaleźliśmy.

Co to znaczy dla fryzjera? Przepis jest ogólny i granicę wyznacza ryzyko pracy. Stacja sanitarno-epidemiologiczna w Iławie pisze na swojej stronie wprost, że do osób objętych tym przepisem należą osoby świadczące usługi kosmetyczne i fryzjerskie. Nie jest to stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego ani Ministerstwa Zdrowia, więc traktuj je jak mocną wskazówkę, nie jak wykładnię. Nie znaleźliśmy odmiennego stanowiska organu. Wniosek praktyczny: osoba, która pracuje na skórze klienta, a zwłaszcza goli brzytwą, powinna mieć orzeczenie. Wątpliwości, np. co do pracownika recepcji, wyjaśnij w swojej stacji. Zasady ochrony przed zakażeniami i procedury z art. 16 opisaliśmy w artykule o kontroli Sanepidu w barbershopie.

Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych: komu są potrzebne

Ustawa wskazuje, kto kieruje na badania. W przypadku osób z art. 6 ust. 1 pkt 5 jest to pracodawca albo zlecający wykonanie prac (art. 6 ust. 2 pkt 3). Osoby poszukujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy której można przenieść zakażenie, wykonują badanie na własny wniosek i wskazują, jakiego rodzaju prac ma dotyczyć orzeczenie (art. 6 ust. 2a). Przebieg wygląda tak:

1. Badanie lekarskie przeprowadza lekarz podstawowej opieki zdrowotnej albo lekarz służby medycyny pracy (art. 7 ust. 1).
2. Badania laboratoryjne, jeśli są potrzebne, wykonują akredytowane laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub inne, z którymi inspekcja ma umowy (art. 7 ust. 4).
3. Lekarz wydaje orzeczenie o zdolności do prac albo o przeciwwskazaniach i przekazuje je badanej osobie oraz pracodawcy albo zlecającemu (art. 7 ust. 2), po czym wpisuje je do karty badań (art. 7 ust. 3).

Zestawu badań laboratoryjnych dla fryzjera ustawa nie podaje, a przepisu wykonawczego w tej sprawie nie znaleźliśmy. Zakres ustala lekarz, więc zapytaj placówkę przed wizytą.

Ważny jest też obowiązek odsunięcia. Jeśli lekarz orzeknie czasowe lub trwałe przeciwwskazania, osoba nie może wykonywać tych prac, a pracodawca lub zlecający jest obowiązany niezwłocznie ją odsunąć, z zachowaniem poufności (art. 10 ust. 1). Jak prowadzić codzienne zgłaszanie objawów, wyjaśnia tekst o chorym barberze w pracy.

Badania wstępne i okresowe pracownika: medycyna pracy

To druga, osobna ścieżka. Kodeks pracy nakazuje, by wstępnym badaniom lekarskim podlegały osoby przyjmowane do pracy (art. 229 § 1 pkt 1), a pracownik podlegał okresowym badaniom (art. 229 § 2). Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań na określonym stanowisku (art. 229 § 4). Badania przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę (art. 229 § 4a), na jego koszt (art. 229 § 6).

Cecha	Orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne	Badania z medycyny pracy
Podstawa	Ustawa o zapobieganiu zakażeniom (art. 6, 7)	Kodeks pracy (art. 229)
Kogo dotyczy	Osoby wykonujące prace z możliwością przeniesienia zakażenia, także zleceniobiorcy	Pracownicy zatrudnieni na podstawie stosunku pracy
Kto kieruje	Pracodawca lub zlecający (art. 6 ust. 2 pkt 3); kandydat na własny wniosek (art. 6 ust. 2a)	Pracodawca, skierowaniem (art. 229 § 4a)
Kto płaci	Pracodawca lub zlecający (art. 8 ust. 4); kandydat sam (art. 8 ust. 4a)	Pracodawca (art. 229 § 6)

Oba badania może przeprowadzać lekarz służby medycyny pracy, ale to dwa różne orzeczenia. Zapytaj placówkę, czy wystawi oba dokumenty i czy załatwicie je podczas jednej wizyty. Terminy badań okresowych wskaże lekarz w orzeczeniu. Nie spisuj ich "z pamięci", wpisz datę z dokumentu do rejestru.

Co sprawdza inspektor w teczce pracownika

Inspektor sanitarny ma prawo żądać okazania dokumentów i udostępnienia danych (art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Które dokumenty zechce zobaczyć, zależy od kontroli. Rozsądnie przygotuj w teczce każdej osoby:

• orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
• orzeczenie z medycyny pracy, jeśli pracownik jest zatrudniony na etacie,
• potwierdzenie szkolenia z procedur higieny (zob. szkolenie sanitarne zespołu),
• potwierdzenie zapoznania się z procedurami salonu.

Ustawa zakaźna nie wskazuje, gdzie masz trzymać orzeczenia. W gastronomii jest na to osobny przepis w prawie żywnościowym, ale nie dotyczy salonów fryzjerskich. Oryginał w aktach i kopia w salonie to nasza praktyka, nie wymóg z przepisu.

Właściciel salonu bez pracowników: jakie obowiązki

Tu ustawa milczy najbardziej. Art. 6 ust. 2 wskazuje, kto kieruje na badania: pracodawca, zlecający albo osoba poszukująca pracy. Samozatrudnionego, który nie ma pracodawcy, wprost nie wymienia. Nie znaleźliśmy przepisu ani stanowiska organu rozstrzygającego tę sytuację. Treść art. 6 ust. 1 pkt 5 mówi jednak o osobach "wykonujących prace", co z natury obejmuje też Ciebie. To nasza interpretacja, nie rozstrzygnięcie. Gdy pracujesz sam, wykonaj badanie na własny wniosek, a jeśli masz wątpliwości, zadzwoń do powiatowej stacji.

Barber, który wynajmuje u Ciebie fotel na B2B, to osobna sytuacja. Czy wynajem stanowiska oznacza "zlecenie wykonania prac" w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 3, tego przepis nie mówi. Szczegóły umowy omawiamy w artykule o wynajmie fotela. Praktycznie: w umowie zapisz, że współpracownik dostarcza własne, aktualne orzeczenie.

Dokumenty zdrowotne cudzoziemca

Przepisy nie różnicują obowiązku ze względu na obywatelstwo. Osoba z Ukrainy czy Gruzji, która pracuje przy klientach, podlega tym samym zasadom, co obywatel Polski. Pozostaje pytanie, czy uznać dokument wydany za granicą. Ustawa mówi, że orzeczenie wydają lekarze POZ lub medycyny pracy (art. 7 ust. 1 i 2). Przepisu uznającego zagraniczny dokument za takie orzeczenie nie znaleźliśmy. Zaplanuj więc badanie w Polsce przed rozpoczęciem pracy z klientami. Instrukcje i dokumenty w dwóch językach opisujemy w tekście o barberze z Ukrainy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy fryzjer musi mieć książeczkę sanepidowską?

Książeczki w dawnej formie już nie ma. Ustawa wymaga orzeczenia lekarskiego od osób wykonujących prace, przy których można przenieść zakażenie (art. 6 ust. 1 pkt 5). Fryzjerów nie wymienia z nazwy, ale stacje sanitarne, np. w Iławie, wskazują je jako objęte obowiązkiem. W razie wątpliwości zapytaj swoją stację.

Czy badania z medycyny pracy zastąpią orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne?

Nie traktuj ich jako tego samego. Badania z Kodeksu pracy (art. 229) i orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne mają inne podstawy, a lekarz medycyny pracy może wystawić oba dokumenty. Poproś o oba.

Kto płaci za badania sanitarno-epidemiologiczne fryzjera?

Jeśli kierujesz na badanie pracownika lub zleceniobiorcę, koszt ponosi pracodawca lub zlecający prace (art. 8 ust. 4). Gdy kandydat zgłasza się sam przed znalezieniem pracy, płaci sam (art. 8 ust. 4a). Cenniki są zróżnicowane i nie podajemy ich, bo zależą od placówki.

Czy właściciel jednoosobowego salonu musi mieć orzeczenie?

Przepis nie wskazuje wprost samozatrudnionego, ale mówi o osobach wykonujących prace z ryzykiem przeniesienia zakażenia. Naszym zdaniem bezpieczniej je mieć. To interpretacja, nie stanowisko organu.

Czy orzeczenie wydane na Ukrainie wystarczy?

Nie znaleźliśmy przepisu, który uznawałby dokument zagraniczny za orzeczenie z art. 7. Orzeczenie wydają lekarze POZ lub medycyny pracy, więc zaplanuj badanie w Polsce.

---

Stan prawny na: 2 listopada 2026
Podstawa prawna: ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1675, tekst w ELI; art. 6, 7, 8, 10; nowelizacje z 2026 r. sprawdziliśmy pod kątem tych artykułów); ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 1245; art. 229 § 1, 2, 4, 4a, 6); ustawa z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 416 ze zm.; art. 25 ust. 1 pkt 3); status rozporządzeń z 2003 i 2006 r. (wykaz prac) według bazy ELI Sejmu. Informacja o fryzjerach pochodzi ze strony PSSE w Iławie (odczyt 2 listopada 2026, powołuje się na wcześniejszy tekst jednolity ustawy) i nie jest aktem prawnym. Nie sprawdzaliśmy: stanowiska Głównego Inspektora Sanitarnego ani Ministerstwa Zdrowia o fryzjerach (nie znaleźliśmy go), Kodeksu wykroczeń i sankcji za brak orzeczenia, rozporządzeń do art. 229 Kodeksu pracy (zakres badań), cenników badań, przepisów o legalizacji pracy cudzoziemców ani wzoru orzeczenia. Wnioski o samozatrudnionych i wynajmie fotela to nasza interpretacja. Tekst nie jest poradą prawną.
Ostatni przegląd: 2 listopada 2026